In de Tweede Kamer diende Tweede Kamerlid Kati Piri (GL–PvdA), zelf transgender, onlangs een motie in die gericht was op het ontzeggen van verdedigingsdrones aan Israël. De implicatie is ernstig: het zou Israël, een land dat zich voortdurend bedreigd ziet door vijandige regimes in de regio, een essentieel verdedigingsmiddel ontnemen. Een dergelijke stap treft in de kern het recht op zelfverdediging van het Joodse volk.
De nasleep van een ideologische fusie
Deze motie is exemplarisch voor de ideologische koerswijziging die het gevolg lijkt van de fusie tussen GroenLinks en de PvdA. Een opmerkelijk symbool van deze koers is de prominente plaatsing van een politica met hoofddoek op plek drie van de kandidatenlijst — een keuze die in scherp contrast staat met het seculiere, progressieve gedachtengoed waar de PvdA historisch voor stond.
Erfenis van Den Uyl en Vredeling onder druk
Het contrast met het verleden kan nauwelijks groter zijn. Oud-premier Joop den Uyl en zijn minister van Defensie, Henk Vredeling — beiden van de PvdA — toonden tijdens de Yom Kippoer-oorlog in 1973 juist discretie en moed door in stilte toestemming te geven aan de Amerikanen om wapens via Nederland aan Israël te leveren. Ze informeerden de Tweede Kamer bewust niet, om politieke spanningen te vermijden, maar handelden uit overtuiging dat Israël bestaansrecht had en zich moest kunnen verdedigen.
Zouden zij vandaag nog leven, dan zou deze recente motie hen vermoedelijk diep hebben geschokt.
Steun aan Iran? Een pijnlijk perspectief
Conform haar eigen verklaring en die van Frans Timmermans zou Piri haar motie mede hebben ingediend als blijk van solidariteit met Iran. Dat roept vragen op. Iran, sinds 1979 een theocratisch regime onder leiding van de ayatollahs, is verantwoordelijk voor structurele onderdrukking van vrouwen, het neerslaan van oppositie en het aanjagen van regionale instabiliteit — onder meer door raketten te leveren aan terroristische organisaties als Hezbollah en Hamas.
Iran vroeger en nu: een verloren potentie
De vergelijking met het Iran van vóór 1979 is schrijnend. Onder sjah Mohammad Reza Pahlavi beleefde het land een economische bloeiperiode met groeicijfers van 10 tot 12 procent per jaar. Modernisering, vrouwenrechten en economische ontwikkeling stonden hoog op de agenda. Na de val van de sjah en de machtsovername door Khomeini keerde het tij volledig.
Vandaag de dag is Iran, ondanks zijn enorme natuurlijke rijkdommen, economisch ineffectief. Met een bruto binnenlands product van ongeveer 408 miljard dollar presteert het nauwelijks beter dan Denemarken, een land met zeven keer minder inwoners. Israël — met ruim 9 miljoen inwoners — heeft inmiddels een hoger BBP. Turkije heeft een economie die drie keer zo groot is, Zuid-Korea zelfs vijf keer.
Onbenutte rijkdom: aardgas en olie
Het tragische is dat Iran de potentie heeft om een economische grootmacht te zijn. Het land beschikt over de op één na grootste aardgasreserves ter wereld (na Rusland) en behoort tot de top vier landen met de grootste bewezen oliereserves. Maar structurele corruptie, sancties, wanbeleid en ideologische starheid verhinderen economische groei en sociale ontwikkeling.
Straf Israël of steun het Iraanse volk?
In dit licht is het wrang dat Piri zich kennelijk meer identificeert met een regime dat zijn eigen bevolking onderdrukt dan met een democratisch land dat vecht voor zijn veiligheid en overleving. In plaats van Israël te willen straffen, zou men verwachten dat juist een sociaal-democratische partij als de PvdA — met wortels in internationale solidariteit en mensenrechten — pleit voor steun aan het Iraanse volk in hun strijd voor vrijheid en democratie.
Waarom dan geen pleidooi om Reza Pahlavi, de zoon van de vroegere sjah, als alternatief te steunen? Hij is internationaal actief en pleit al jaren voor een seculier en democratisch Iran, waarin mensenrechten en economische vooruitgang centraal staan. Zo’n visie sluit immers veel beter aan bij de klassieke sociaal-democratische idealen dan steun aan een regime dat zich schuldig maakt aan onderdrukking, haat zaaien en nucleaire dreiging.