Op de drempel van 2026 tonen twee omstreden maar daadkrachtige leiders, Donald Trump en Benjamin Netanyahu, opmerkelijke eensgezindheid over de toekomst van Gaza. Israël en Hamas hebben een akkoord gesloten, en beide partijen behoren zich daaraan te houden. Hamas moet alle gijzelaars — levend én overleden — vrijlaten en haar wapens neerleggen, terwijl Israël zich uit Gaza dient terug te trekken en moet meewerken aan een stabiel nieuw bestuur.
Toch valt op dat de druk vanuit het Westen vrijwel uitsluitend op Israël wordt gelegd. Niet op Hamas. Die scheve benadering symboliseert precies hoe onevenwichtig de wereld al decennialang omgaat met het zogenoemde ‘Palestijnse probleem’.
.
Een conflict dat maar niet ophoudt
Al meer dan zeventig jaar sleept dit conflict zich voort. Terreur, beschietingen, oorlogen, duizenden slachtoffers en immense verwoestingen hebben de regio getekend. Bibliotheken vol boeken, rapporten en analyses proberen het conflict te verklaren — en misschien ligt dáár juist de kern van het probleem. We zijn verdwaald geraakt in een doolhof van verklaringen, belangen en morele standpunten, waardoor de kern uit beeld verdwijnt.
Licentie: CC BY SA 3.0
Misschien is het tijd voor iets anders. Tijd om ‘het scheermes van Ockham’ toe te passen. een filosofische principe dat stelt dat de eenvoudigste verklaring vaak de juiste is. De Griekse variant vat het treffend samen: de waarheid kenmerkt zich door eenvoud.
Terug naar het begin
De wortels van het conflict liggen in VN-resolutie 181 van 29 november 1947. Dat plan voorzag in de oprichting van twee staten: een Joodse en een Arabische, die samen een economische unie zouden vormen. Israël aanvaardde het plan en riep in 1948 zijn onafhankelijkheid uit. Vijf buurlanden — Egypte, Jordanië, Syrië, Irak en Libanon — wezen het plan echter af en vielen, tezamen met plaatselijke milities de jonge Joodse staat aan.
Israël overleefde onverwacht, en won. Arabische leiders riepen hun bevolking op te vluchten met de belofte snel terug te keren na de “verwoesting van Israël”. Generaties later leven velen van hun nakomelingen nog steeds in kampen, niet omdat Israël dat wil, maar omdat hun eigen broedervolken hen niet opnamen.
Waarom kloppen Arabieren eigenlijk niet aan bij hun grote, schatrijke broeders om daar een beter bestaan op te bouwen, in plaats van de rest van de wereld voortdurend met onrust en terrorisme op te zadelen?
Sindsdien volgden nog meerdere oorlogen, telkens geïnitieerd door Arabische agressie — en telkens weer verloren. In 1967 zelfs in slechts zes dagen tijd. Toch bleef de roep om de vernietiging van Israël klinken.
De mythe van de Palestijnse staat
Wie terugkijkt in de geschiedenis, ziet dat een “Palestijnse staat” nooit bestaan heeft. Er was geen onafhankelijke regering, geen koning, geen hoofdstad. De identiteit van de Palestijnen is in de loop van het conflict geconstrueerd, onder leiding van figuren als Yasser Arafat — een Egyptenaar van geboorte — die de strijd nationalistisch inkleurde. Het is een luchtkasteel, een politiek construct zonder historische grondslag.
Israël daarentegen kent duizenden jaren aan wortels in dit land: van de koningen Saul, David en Salomo tot de herhaalde gebeden gedurende tweeduizend jaar diaspora, “volgend jaar in Jeruzalem”. De Joodse binding met het land is geworteld in geschiedenis, geloof en cultuur.
En hier toont het scheermes van Ockham zijn kracht: de eenvoud ligt voor de hand. Israël wil leven in vrede binnen veilige grenzen. De tegenpartij wil Israël niet naast zich hebben, maar in plaats van.
Gemiste kansen en westerse blindheid
Herhaaldelijk bood Israël grote concessies aan — Ehud Barak, Ehud Olmert: 97% van de Westelijke Jordaanoever, 4% extra land naar keuze, in ruil voor vrede. Steeds werd het geweigerd. Niet omdat het aanbod onvoldoende was, maar omdat het idee van vrede met Israël onaanvaardbaar werd geacht.
Toch blijven westerse politici en activisten zich opstellen als verdedigers van een fata morgana. Sommigen uit electorale berekening, anderen uit blind antisemitisme — verpakt als “pro-Palestijns” activisme — en weer anderen uit een soort moreel medelijden dat het slachtofferschap eindeloos in stand houdt.
De kracht van leiderschap en eenvoud
In die context vallen leiders als Trump en Netanyahu op. Zij kiezen niet voor eindeloos overleg of moreel relativisme, maar voor duidelijke doelen en harde afspraken. Juist die eenvoud kan de sleutel zijn tot een duurzame oplossing: geen chaos van verklaringen, maar heldere voorwaarden. Wie vrede wil, moet vrede zoeken — niet uitstel van de volgende oorlog.
Israël wil bestaan, Hamas wil dat niet. En zolang die asymmetrie blijft bestaan, zal er geen vrede zijn.
Soms is de waarheid niet ingewikkeld.
Soms moet je gewoon durven snijden.
.
Prof. dr. David Pinto, publicist,
Hoogleraar-directeur
Intercultureel Instituut-ICI,
Expert Inburgering,
Diversiteit en Inclusie (IDI)
www.davidpinto.nl
prof.davidpinto@gmail.com
.
.
.
.
David Pinto en Paul Cliteur zijn auteurs en redactievoerders van o.a. het boek ‘Moord op Spinoza‘, gepubliceerd door Aspekt Uitgeverij BV, Soesterberg.
