De botsing van ratio en absurditeit

We leven in een turbulente tijd. Oorlogen laaien op, maatschappelijke onrust groeit, en de polarisatie tussen groepen bereikt ongekende hoogten. Maar te midden van deze chaos doen zich absurditeiten voor die nauwelijks te rijmen zijn met een wereld die zoveel vooruitgang heeft geboekt in wetenschap, technologie, economie en welvaart. Het is tijd om deze scheefgroei aan de kaak te stellen.

De doorgeslagen macht van rechters

Toen Montesquieu in 1748 zijn De l’esprit des lois publiceerde, legde hij de basis voor de scheiding der machten. Geen absolute monarchie meer waarin één vorst de wet bepaalde, uitvoerde én erover oordeelde. De Trias Politica moest machtsmisbruik voorkomen en de burger beschermen.

Maar vandaag zien we hoe de rechterlijke macht in veel landen deze balans overschrijdt. Rechters treden niet langer enkel op als neutrale toepasser van wetten, maar nemen steeds vaker een politieke rol in. Ze bepalen wat “redelijk” of “aannemelijk” is, zelfs buiten de kaders van wetboeken. In Israël zien we dit het scherpst: het Hooggerechtshof (Bagatz) beperkt zelfs de ruimte van gekozen parlementariërs. Ondemocratisch, want rechters zijn niet gekozen door het volk.

De Trias Politica in zijn huidige vorm is archaïsch. Rechters zouden zich moeten beperken tot duidelijke, vastgelegde wetten. Voor complexe grijze zones horen gespecialiseerde commissies met kennis van zaken – in psychologie, sociologie en ethiek – het oordeel te vellen. Democratische legitimiteit moet terug in het hart van de samenleving.

Internationale Organisaties: de ironie van de VN

De oprichting van de Verenigde Naties en verwante instituties was ooit een nobel streven: samenwerking en vrede waarborgen.
Maar ruim driekwart eeuw later is de VN verworden tot een toneel van cynisme en hypocrisie. Landen die systematisch mensenrechten schenden, nemen zonder gêne plaats in commissies die juist de mensenrechten moeten bewaken. Iran – waar vrouwen onderdrukt worden, dissidenten verdwijnen en minderheden vervolgd worden – bekleedde zelfs het voorzitterschap van de Mensenrechtenraad.

Voormalig Israëlisch minister Abba Eban wist dit in één scherpe zin te vangen: “If Algeria introduced a resolution declaring that the earth was flat and that Israel had flattened it, it would pass by a vote of 164 to 13 with 26 abstentions.” (geciteerd in The New York Times, 18 maart 1983). Die uitspraak klinkt hyperbolisch, maar wie de stemmingstabellen van de Algemene Vergadering bekijkt, weet dat het de bittere waarheid is.

De VN is geen neutrale scheidsrechter meer, maar een speelbal van meerderheden die vaak anti-westers en anti-democratisch zijn. Vooral Israël dient daarbij als mikpunt: honderden resoluties tegen de enige democratie in het Midden-Oosten, terwijl dictaturen en schurkenstaten vrijwel ongemoeid blijven.

Het is tijd voor een radicale hervorming. Lidmaatschap en vetorechten zouden voorbehouden moeten zijn aan landen die aantoonbaar democratisch zijn, mensenrechten respecteren en handelen in de geest van de verlichting en moderniteit. Rusland, China, Iran en hun geestverwanten zouden daarmee buiten spel komen te staan. Het alternatief is dat de VN zichzelf volledig diskwalificeert als morele autoriteit.

Het Midden-Oosten: de hardnekkige mythe

In het tijdperk van internet en toegankelijk onderwijs is kennis nooit eerder zo bereikbaar geweest. Toch worden in het Midden-Oosten eeuwenoude leugens en fabels in stand gehouden.

De vraag of Israël het thuisland is van het Joodse volk is historisch glashelder. Bijbelse teksten, archeologische vondsten, koningen David en Salomo, de Eerste en Tweede Tempel – ze getuigen allemaal van duizenden jaren Joodse aanwezigheid. Een “Palestijnse staat” heeft daarentegen nooit bestaan. Geen koningen, geen nationale structuren, geen soevereiniteit.

Zelfs al zou men hypothetisch stellen dat Palestijnen ooit soevereiniteit hadden gehad – wat dan nog? Waarom zou dat Israël anno nu moeten opheffen? De Arabische wereld heeft Israël al herhaaldelijk geprobeerd te vernietigen: in 1948, 1967, 1973. Telkens werden ze verslagen. Wat is er irrationeler dan een strijd voortzetten die al decennia bewezen zinloos is? Waarom niet eindelijk kiezen voor vrede en samenwerking? Israël heeft meermaals de hand uitgestoken met vergaande concessies, van Ehud Barak tot Ehud Olmert. Het zijn de Palestijnse leiders die telkens “nee” zeggen.

De pogrom van 7 oktober: wereld op zijn kop

De gruwelijke aanval van Hamas op 7 oktober 2023 – de grootste pogrom sinds de Holocaust – liet Israël in rouw achter. Maar ook hier botsen ratio en absurditeit.

Absurditeit één: Israël, met zijn ongeëvenaarde militaire kracht, had Hamas kunnen verpletteren. In plaats daarvan levert het voedsel, water en medicijnen aan de bevolking van Gaza – dezelfde bevolking waarin Hamas zich verschuilt. Welk ander land zou zo handelen in oorlogstijd?

Absurditeit twee: Niet de daders van de pogrom, maar Israël – het slachtoffer – wordt wereldwijd beschuldigd van “genocide.” Een omkering van de werkelijkheid. Het is alsof Oekraïne voor het Internationaal Strafhof zou worden gedaagd, en Rusland – de agressor – buiten schot zou blijven.

Deze omkering van daders en slachtoffers is niet alleen onrechtvaardig, maar ook gevaarlijk. Het geeft terroristen de boodschap dat geweld loont en democratieën de les gelezen zullen worden wanneer zij zich verdedigen.

Tijd voor herstel van rede en realiteit

De absurditeiten van onze tijd zijn geen onschuldige misverstanden. Ze zijn levensgevaarlijk. Ze ondermijnen democratie, rechtsstatelijkheid en vrede. Wat nodig is:

• Hervorming van de Trias Politica naar een eerlijker balans.
• Radicale zuivering van internationale instituties, met duidelijke, morele criteria voor lidmaatschap.
• Een eerlijk en feitelijk debat over het Midden-Oosten, gebaseerd op historie en feiten in plaats van mythes.
• Het doorbreken van morele omkeringen die slachtoffers tot daders maken.

Alleen als ratio en realiteit weer leidend worden, kunnen we deze turbulente tijd trotseren.

.

Prof. Dr. David Pinto
prof.davidpinto@gmail.com
www.davidpinto.nl