Logistiek stuurt de operatie, niet andersom

De oorlog in Oekraïne is nu drie jaar aan de gang en geeft het Westen enorm veel nieuwe inzichten. In de Militaire Spectator (MS) zijn de eerste lessen uit deze oorlog helder beschreven.[1] 

Voor de logistiek strekt een van de lessen zich uit over het creëren van een in NAVO-verband logistiek systeem, dat in een mobiele en in meerdere dimensies gevoerde gewapende open einde strijd de gewenste randvoorwaarde biedt voor het bereiken van een langdurende politieke oplossing in termen van veiligheid en stabiliteit.

In de wetenschappelijke literatuur wordt veel geschreven over militaire operaties en minder over de logistieke operaties daaromheen. In 2015 is vanuit de Royal Military Academy Sandhurst en King’s College London een artikel gepubliceerd dat een operationele-logistieke nexus introduceert.[2] Een van de vaststelling uit dat artikel is dat enerzijds de logistiek de haalbaarheid en het voortzettingsvermogen van de militaire strategie bepaalt, anderzijds dicteert de operationele doelstelling, de vorm van het gewenste/noodzakelijke logistieke systeem. Dat fenomeen wordt zichtbaar in de praktijk, waar het logistieke plan vaak het operationele plan volgt en dus gesteld zou kunnen worden dat de logistiek ondergeschikt is aan de strategie resp. de operationele uitvoering.

De tekst uit de MS is als vertrekpunt genomen voor de inhoud van dit artikel.

Logistieke niveaus

Militaire operaties zijn in te delen in drie niveaus van optreden: strategisch, operationeel (om spraakverwarring te voorkomen, gebruikt de Belgische krijgsmacht daarvoor de term operatief, een gewoonte die ik mij eigen heb gemaakt) en tactisch. Om de logistiek binnen deze verschillende niveaus in balans te brengen met de operationele uitvoering, is in de MS-tekst ook de logistieke ondersteuning in drie niveaus verdeeld[3]. De logistieke afgeleiden zijn

• Sustainability/duurzaamheid voor het strategische niveau: het op het gewenste niveau houden van de gevechtskracht van de krijgsmacht als geheel door de koppeling van de defensie-industrie met de logistieke functie van de krijgsmacht ;
•  Sustainment voor het operatieve  niveau: het op het gewenste niveau houden van de slagkracht per operationele component (grond-, lucht-, maritieme – en digitale component);
• Logistics voor het tactische niveau: directe toelevering van munitie, brandstof, voeding; reservedelen en directe ruil componenten; gewenste kwaliteit en kwantiteit personeel en medische verzorging voor opbouw en handhaven van vuurkracht.

Sustainment is dus bedoeld om eenheden te voorzien van de juiste gevechtskracht voor alle fasen van de operatie, terwijl het tactische niveau – logistics – moet voorkomen dat eenheden hun operationele breekpunt bereiken. In de militaire volksmond vallen logistics  en (deels) sustainment onder ‘groene logistiek’ en sustainability onder ‘witte logistiek’. Onlangs is in de studie “Land Support Enabling” geconcludeerd dat een Logistic Support Element als verbindingsknooppunt tussen NAVO- en nationale lijnen moet dienen. Dit zou dan de perfecte schakel kunnen zijn tussen logistics en sustainment, ware het niet dat er nog diverse addertjes in het hoogpolige gras te vinden zijn.

Onbalans

Tijdens het maken van operatieplannen als eindproduct van een besluitvormingsproces, ontstaat in de westerse benadering doorgaans een onbalans tussen de ‘operatie’ enerzijds en de ‘logistiek’ anderzijds. In die benadering lijkt het of de logistieke functionaris er voor moet zorgen dat het plan haalbaar is en mocht dat niet zo zijn, hij een oplossing moet vinden die ervoor zorgt dat het operationele plan zoveel mogelijk intact blijft.

Op zich is dat een merkwaardige benadering. Wanneer wordt vastgesteld dat de koppeling van groene-en witte logistiek de randvoorwaarde is voor winst en verlies in de gevechtsruimte, dan zou juist de logistiek de strategie, de uitvoering in termen van operationele snelheid en tijdsduur dicteren en niet andersom. Wanneer de logistieke ondersteuning van de manoeuvre door welke oorzaken uitgeput raakt, is het met de “oorlog”gedaan. De juistheid van die benadering wordt vrijwel dagelijks in de Oekraïne en het Midden Oosten bevestigd.

Wanneer de logistieke functie en Defensie-industrie anticiperend moeten zijn, zal eerst een exit strategie en vervolgens door backward planning een entry strategie geformuleerd en geconcipieerd moeten worden. Door ervaringen in het logistieke (9 jaar) – en het operationele functiegebied (18 jaar) wijzer geworden, is het wenselijker om met de beschikbare defensieindustrie en logistieke capabilities in het achterhoofd samen een operatieplan uit te werken. Hierdoor wordt de spaarzame tijd efficiënter gebruikt en is de balans tussen  ‘operatie’ en ‘logistiek’ in evenwicht. In alle fasen van het gevecht kan de genoemde combinatie dan vaststellen wat er moet gebeuren op personeel-, productie -, opslag/opleg-, bevoorrading – en transport gebied. Als oplossingen om de exit strategie te bereiken niet gevonden kunnen worden (hetzij in nationaal resp. Alliantie context) is de “oorlog”verloren.

Koppeling witte – en groene logistiek

Een ander thema is de koppeling van internationale – en nationale militaire logistiek. In Brussel wordt benadrukt dat logistiek weliswaar een nationale verantwoordelijkheid, maar een synergie van witte en de groene logistiek op een snelle en eenvoudige manier te realiseren is. Dat die vlieger niet opgaat zal in een volgend artikel worden verklaard.  

In de MS-tekst wordteenNederlandse brigade die onder bevel staat van een Duitse divisie als vertrekpunt genomen. Er zou binationaal wordt samengewerkt moeten worden in het divisievak en in de MS-tekst wordt ook verondersteld dat die relatief eenvoudig kan worden bereikt. Dat is een optimistische gedachte, omdat de groene logistiek gekoppeld moet worden aan de witte logistiek en net als bij de Russische krijgsmacht die koppeling eist dat tot op het hoogste niveau – commonaliteit– gestandaardiseerd moet worden. Zeker niet begrensd moet worden tot interoperabiliteit zoals het logistieke en operationele streven nu is. Het begrenzen van standaardisatie en het ontbreken van een koppeling tussen groene – en witte logistiek bepaalt de tijdsduur dat het gevecht in een 4- resp. 5-dimensionale  gevechtsruimte gevoerd kan worden. Ook dat hebben de Russische en Oekraïense krijgsmacht bevestigd.

Een derde thema dat in de MS-tekst wordt behandeld, is het begin van beide ketens: de inkoop van militaire goederen bedoeld voor de landmacht. Het is onduidelijk waarom dat in de tekst beperkt wordt  tot de landmacht?  Het zal wel met het vertrekpunt te maken hebben: de Nederlandse brigade als deel van een Duitse divisie. Witte en groene logistiek strekken zich uit over alle operationele componenten en juist het coördineren, harmoniseren en integreren van die logistieke sterk diverse (assortiment, omvang, kwaliteit, productie- leverantie – bevoorrading snelheid) stromen is een hell of a job. Zoals dat bij het construeren van de Luchtmobiele brigade in de periode 1993-1995 werd vastgesteld.

Wanneer in dit traject samen wordt opgetrokken met onze Duitse collega’s, zorgt dat ervoor dat in de uiteindelijke operatie de goederenstroom van bijvoorbeeld spare parts (reservedelen en directe ruilcomponenten!) een stuk eenvoudiger samen te voegen is. Om de effectiviteit van de vechtende troepen aan het front, het tactische niveau, zo groot mogelijk te houden dient de resilience van de supply chain (veerkracht/lenigheid  als men het Engelse woord wil gebruiken is de juiste term agilty[4], omdat het meer is dan veerkracht en ook of juist flexibiliteit, robuustheid, aanpassingsvermogen, vindingrijkheid, timing moet omvatten) zo hoog mogelijk te zijn.  

Terminologie

Uit de toepassing resp. verwoorden van de componenten met Engelse termen, kan worden vastgesteld dat het niet eenvoudig blijkt te zijn om die termen in het Nederlands te vertalen om begripsverwarring op het tactisch niveau (populair gesteld de werkvloer) te kunnen voorkomen. In de bovenstaande beschrijving valt in de MS-tekst ineens de relatie Strategisch niveau-Sustainability-Defensieindustrie weg. Reden? In mijn optiek is die combinatie verantwoordelijk voor het op het gewenste niveau brengen en houden van de gevechtskracht (krijgsmachtniveau).

Mooi op papier, te mooi om realiteit te worden

Hoe mooi zou het zijn dat een internationaal geconfigureerde divisie kan terugvallen op een geoliede multinationale logistieke keten, waarbij het niet uitmaakt welk vlaggetje de voeding, munitie en allerlei andere goederen komt leveren? Heel mooi op papier, maar in de praktijk zijn veel hindernissen te overwinnen, valkuilen te ontwijken en hinderlagen te vermijden. Binnen NAVO is men al 26 jaar bezig om in de logistieke benadering van alle lidstaten de praktische noodzaak van standaardisatie op het hoogste niveau te slijpen en is men geen stap verder gekomen. Binnen dat kader zal de koppeling van de witte –en groene logistiek versterkt door de observatie dat de westerse wapenindustrie niet op robuustheid en effectiviteit is gebaseerd, maar op winstbejag en showroom kwaliteit, een up hill battle zijn en blijven.

Helaas wordt militaire logistiek in de militaire wetenschap nog te weinig besproken, terwijl het belang evident is voor de effectiviteit en tijdsduur van operaties. De enige voorwaarde die daarvoor geldt: breng de logistieke – en operationele nexus in balans. Niet alleen op papier, maar in de praktijk. Dat zal met 30 plus 1 (de VS, dat zal in een volgend artikel helder worden) lidstaten en evenzoveel nationale belangen en speerpunten, een hele uitdaging zijn. 

[1] Bijdrage van P.B. Soldaat, ‘Voorlopige lessen uit de oorlog in Oekraïne’, Militaire Spectator 193 (2024) (12) 698-713

[2] Bijdrag van M. Erbel en C. Kinsey, ‘Think again – supplying war: reappraising military logistics and its centrality to strategy and war’, Journal of Strategic Studies, 41 (2019) (4) 519-544.

[3] Bijdrage van T. Cremers e.a., ‘Russian Military Logistics and the Ukraine Conflict. Analyzing Dynamics of Multilevel Alignment’, in: Maarten Rothman, Lonneke Peperkamp en Sebastiaan Rietjens (red.), Reflections on the Russia-Ukraine War (Leiden, Leiden University Press, 2024) 165-188.

[4] Kan in het Nederlands worden vertaald met fysieke en psychische “lenigheid” en is een combinatie van:

• het vermogen om het gewenste resultaat op meer dan een manier te bereiken (flexibiliteit);
• het vermogen om onder diverse omstandigheden en randvoorwaarden ondanks een breed scala aan opdrachten de gewenste effectiviteit te projecteren en behouden(robuustheid);
• het vermogen om afgestemd op de realiteit op het juiste moment af te wijken van de geselecteerde optie om het resultaat te verbeteren(aanpassingsvermogen);
• het vermogen om aan de hand van geleerde lessen nieuwe en verfrissende opties te definiëren om voordelen te creëren en te behouden(vindingrijkheid) en tenslotte
• het vermogen om op het juiste tijdstip op de juiste manier snel te reageren (timing)