Op 23 april 2025 publiceerde Politico een buitengewoon artikel, getiteld “The US cavalry isn’t coming”, waarin tot in detail wordt beschreven in hoeverre de Europese defensieplanning en – infrastructuur decennialang uitsluitend “gebaseerd is op de veronderstelling van Amerikaanse steun” en “Amerikaanse versterkingen naar het front worden gesneld.”
Het vooruitzicht dat dit niet zal gebeuren, werpt de militaire mobiliteitsplannen van Europese lidstaten en m.n. Nederland, België en Duitsland in de war. De kans is groot dat Europese lidstaten worden geconfronteerd met de rampzalige gevolgen van de nu al decennia durende afhankelijkheid van Amerikaanse steun voor de ontplooiing van gevechtskracht aan de oosterse grens van het Alliantieterritoir.
Kernvraag Politico-artikel
Washington heeft de NAVO nog niet achter zich gelaten, maar Politico vraagt zich af wat er gebeurt als Washington Brussel in de steek laat. Volgens het medium, een verontrustende vraag die met steeds grotere urgentie door westerse machtscorridors galmt. Het antwoord wijst op een ‘ongemakkelijke realiteit, want zonder Amerikaanse steun zou het verplaatsen van troepen in Europa gehinderd door een lappendeken van logistieke knelpunten , trager, kostbaarder en vooral kwetsbaarder verlopen. In het geval van een totale oorlog zouden deze tekortkomingen zelfs “fataal kunnen zijn,”
Havens, spoorwegen en platte wagons, wegen en diepladers; brandstoftankauto’s en voorraadvrachtauto’s; overslagpunten, opleglocaties, depots en voorraadschuren; herkenbare verplaatsingsroutes; het gebrek aan adequate grondbeveiliging en een gelaagde luchtverdedigingsystemen en vooral een verstikkende bureaucratie. Zie hier de hindernissen, valkuilen en hinderlagen in een notendop.. Zware transportvliegtuigen, militaire vrachtschepen en … gespecialiseerde voertuigen zijn nodig om tanks en gepantserde eenheden te vervoeren. Europa beschikt over geen van deze middelen.
Generaal Ben Hodges voormalig commandant van de Amerikaanse strijdmacht in Europa (SACEUR) vertelde Politico dat de huidige Europese infrastructuur ongeschikt is voor het effectief vervoeren van wapens, uitrusting, voorraden en militairen. De bestaande transportnetwerken op het continent zijn simpelweg niet ontworpen voor grootschalige, snelle militaire verplaatsingen. Dat weten defensie planners gelet op de geobserveerde knelpunten tijdens de jaarlijkse oefeningen Reforger (Return of Forces to Germany, waren altijd zeer succesvol en deelnemers werden met lof overladen) [1] al decennia, maar na de val van de Muur is daar niets meer aangedaan.
Planners hebben nooit een NAVO zonder de VS voor ogen gehad en decennialang is de militaire logistiek van Europa gebaseerd geweest op de veronderstelling dat de VS steun zou verlenen. Een groot deel van de transport-, overslag – en opslag infrastructuur van het continent was afgestemd op de verwachting dat Amerikaanse versterkingen vanuit de VS zouden arriveren en daarom waren oude en nieuwe militaire mobiliteitsprojecten toegespitst op die veronderstelling.De voor de hand liggende vraag of Washington ooit van plan was om die “veronderstelling” daadwerkelijk waar te maken, wordt door Politico en ook niet in Brussel (NAVO) en Mons (SACEUR) gesteld
Leren van het verleden?
Lerend vechten en vechtend lerend zijn sinds het verloop van de gewelddadigheden in de Oekraïne gevleugelde uitspraken geworden. Kijkend naar de toepassing van de lessen uit het verleden (Koude Oorlog) en heden (SMO in Oekraïne) in operationele concepten, doctrines en oefeningen blijkt die uitspraak bij Europese militaire autoriteiten bepaald geen vleugels te hebben gekregen. Het tegendeel is juist. Nog steeds wordt het gevecht in de stijl van de vorige oorlog gevoerd.
Met de ineenstorting van het Warschaupact in juli 1991 en de reductie van de Sovjet-Unie tot een volgzame lakei van de VS onder het bewind van Michail Gorbatsjov, begonnen Europese leiders kritisch na te denken over de noodzaak van voortzetting van de NAVO. Oorspronkelijk een defensief militair bondgenootschap dat was opgericht om een invasie uit het oosten af te schrikken. Omdat die invasie nooit was gekomen, rees de vraag in hoeverre de NAVO een achterhaald fenomeen was geworden? Waar tegen moesten de Europese lidstaten eigenlijk beschermd worden? Hoewel een antwoord op die vragen op een vage manier beantwoord werd en andere redenen een opheffing niet opportuun achten, voerden de Franse president François Mitterrand en de Duitse bondskanselier Helmut Kohl in 1991 besprekingen[2] over een geïntegreerd Frans-Duits defensie- en buitenlands beleid voor heel Europa, met als expliciet doel de invloed van de VS op het continent te verminderen.
Die besprekingen resulteerden in februari 1992 in de instelling van het Verdrag van Maastricht en in het verlengde begonnen Frankrijk en Duitsland ook met het leggen van de basis voor een pan-Europees leger, dat de naam “Eurocorps” [3]kreeg. In Washington demonstreerden Amerikaanse functionarissen herhaaldelijk hun afkeer van deze nieuwe koers. In november 1991[4] bijvoorbeeld waarschuwde George Bush Brussel streng: “Ons uitgangspunt is dat de rol van Amerika in de defensie en de zaken van Europa niet overbodig zal worden gemaakt door de Europese Unie.” Ondertussen meldde de Washington Post in juni 1992:
| “Hoge Duitse functionarissen zeggen dat ze nog steeds intense druk van de VS voelen om af te zien van plannen voor een Europees legerkorps en om op onbepaalde maar blijkbaar eindeloze wijze hun betrokkenheid bij de NAVO als het hoogste mechanisme voor de verdediging van Europa te tonen… Amerikaanse functionarissen lobbyen bij kleinere Europese landen om zich niet aan te sluiten bij het zich ontwikkelende Duits-Franse Eurocorps.” |
Uit manoeuvreren van een potentiële concurrent
De reden voor het bittere verzet van Washington werd duidelijk door de uitspraak van Gabriel Robin, voormalig Frans vertegenwoordiger bij de NAVO [5] dat de werkelijke functie van het bondgenootschap niets meer of minder was “ te fungeren als chaperonne van de VS… om te voorkomen dat [Europa] zich als een onafhankelijke vesting neerzet en misschien op een dag een rivaal zou worden.” Bush sr. zelf erkende dit in een toespraak voorafgaand aan Maastricht[6], waarin hij verwees naar “het gevaar dat oude bondgenoten uit de Koude Oorlog nieuwe economische tegenstanders worden – koude oorlogsstrijders die handelsstrijders zouden worden.”
Naast het neutraliseren van een potentiële economische concurrent, zorgen Europese lidstaten er ook voor dat zij betrouwbare bronnen van winst blijven voor Amerikaanse bedrijven. Zoals de voormalige opperbevelhebber van het bondgenootschap, Alexander Haig, in januari 2002[7] erkende. De enorme Amerikaanse troepenmacht in Duitsland was niet alleen noodzakelijk omdat deze “de basis vormde voor onze invloed in de Europese regio,” maar ook omdat die “het bewijs is van ons economisch succes… en de Europese markten voor ons openhoudt”. Als de VS zich zouden terugtrekken, “zouden die markten voor ons waarschijnlijk moeilijker toegankelijk zijn”.. Waarbij onder ons zeker niet Brussel c.s. maar Washington werd bedoeld. Aldus Haig.
De toetreding van Bulgarije in 2002 bevestigde die stelling van Haig. Bruce Jackson[8], de toenmalige voorzitter van de Amerikaanse commissie voor de NAVO, deelde dat de vertegenwoordigers van het kandidaat-lid in niet mis te verstane bewoordingen mee[9]. Toetreding was afhankelijk van privatisering van de resterende staatsbedrijven en verkoop ervan aan de “juiste” buitenlandse (Amerikaanse) kopers. Die instelling is ook in de Oekraïne herkenbaar.
Tegenwoordig hoeft de NAVO niet meer tot dergelijke schaamteloze corruptie over te gaan om hetzelfde doel te bereiken. Alle leden zijn verplicht om voortdurend exorbitant dure Amerikaanse en Britse wapensystemen aan te schaffen in naam van “interoperabiliteit”. Zelfs – zoals Oekraïne heeft bevestigd – het betreffende materieel niet geschikt is voor het beoogde doel. Zo hebben tal van NAVO-lidstaten enorme bedragen geïnvesteerd in de aanschaf van Lockheed Martins notoir onbetrouwbare F-35 die zo vaak is neergestort[10] dat zelfs Amerikaanse functionarissen in het openbaar hun bezorgdheid[11] over de veiligheid en de schadelijke effecten op de piloten hebben geuit.
Hindernissen, valkuilen en hinderlagen
“Zwakke bruggen, scherpe bochten, smalle tunnels en slecht geplaatste borden maken het moeilijk om zwaar gepantserde voertuigen snel per spoor te vervoeren – en verplaatsing over wegen is niet veel beter,” merkt Politico op. Borden die zouden moeten aangeven hoeveel gewicht een brug kan dragen blijken “in veel Europese landen zeldzaam te zijn,” aangezien “het grootste deel van de huidige infrastructuur nooit voor militair gebruik is ontworpen.” Elders is lucht-lucht bijtanken – “essentieel in omstreden luchtruim” – een effectief monopolie van de VS. De verdediging van de oostflank van Europa “is afhankelijk van door Amerika gefinancierde NAVO-brandstofnetwerken die zich over het hele continent uitstrekken.”
Deze afhankelijkheid reikt verder dan logistiek: Europa vertrouwt ook op “Amerikaanse inlichtingen, cyberdefensie en detectie van hybride dreigingen” om zijn militaire netwerken en infrastructuur te verdedigen. “Als de VS zich terugtrekt, zullen realtime inlichtingen en satellietbewaking als eerste het slachtoffer worden,” zegt een Brusselse denktankmedewerker tegen Politico. Zonder de cyberbeveiligingscapaciteiten van de VS zou Europa “een gemakkelijk doelwit worden voor cyberaanvallen en sabotage” en nog veel meer. Zelfs met meer investeringen zou Europa moeite hebben om deze capaciteiten te vervangen.”
Het voor velen binnen en buiten NAVO onbekende Joint Support and Enabling Command (JSEC) is het enige orgaan dat een volledig beeld heeft van de militaire mobiliteit in Europa en een inzicht in en overzicht heeft van routes, knelpunten en bewegingsplanning. JSEC valt echter onder het gezag van de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), een functie die altijd door Amerikanen wordt bekleed en dat betekent dat alle Europese militaire planning uiteindelijk weer “via Washington loopt.” .”
In zekere zin heeft het voortdurend groeiende ledental van de NAVO volgens Politico zich altijd “op het verkeerde conflict voorbereid.” De “Amerikaanse cavalerie” die de Europese landen al decennialang is beloofd om hen in geval van oorlog te hulp te schieten, zou volgens plan nooit komen. Op 24 april 2025 meldde The Times stilletjes dat Groot-Brittannië niet alleen de plannen om troepen naar Oekraïne te sturen had geschrapt. Omdat Britse militaire autoriteiten hun strijdkracht in volume en gevechtskracht ontoereikend voor een dergelijke taakachtten en achten en het risico daarvan te groot is.
Die uitspraken volgden op maanden van bombastische, oorlogszuchtige uitspraken van Keir Starmer. Hij verklaarde zich “bereid en vastbesloten om Britse troepen naar Oekraïne te sturen,” om ze daar “voor onbepaalde tijd” te laten blijven. Hij wilde zelfs gevechtsvliegtuigen inzetten om het luchtruim van het land te bewaken. Al deze toezeggingen waren afhankelijk van het verstrekken van “back-up” door de Amerikaanse strijdkrachten. Washington heeft herhaaldelijk duidelijk gemaakt dat die gewenste ondersteuning in operationeel en logistiek opzicht niet zou gebeuren.
Antwoord
Het antwoord op de vraag “hoelang Brussel nog logistiek afhankelijk moet zijn van Washington” bezit een retorisch karakter. Lang. Als Washington geen brood meer ziet in een stevige en langdurige operationele en vooral logistieke ondersteuning van Europese lidstaten, is Moskou spekkoper. De zittende Secretaris-generaal lijkt dat gelet op zijn inspanningen om bij POTUS in het gevlei te komen, in de gaten te hebben. Bij die functionaris weet je dat echter nooit. Hoe dan ook voorlopig kunnen Europese lidstaten niet zonder de operationele en logistieke ondersteuning van Washington en moeten Europese politici snel dimmen met hun brallerige oorlogsuitingen. Als Europese leiders eindelijk wakker worden en de realiteit van de NAVO onder ogen zien, dan zullen misschien ook hun fantasieën over het voortzetten van het conflict in de Oekraïne in duigen vallen. Dat weten ze in Moskou beter dan in Brussel, Londen, Parijs, Berlijn en Den Haag!
[1] De eerste in 1967, de laatste vond in 1993 plaats en de grootste in 1988 waar 125.000 militairen aan deelnamen en een demonstratie van de vastberadenheid van de NAVO moest zijn..
[2] Zie artikel Dominique David d.d. herfst 1973 op de website https://www.jstor.org
[3] Het Eurocorps is een autonoom multinationaal legerkorps dat is opgenomen in de NAVO-bevelsstructuur. Het hoofdkwartier is gevestigd in Quartier Vincelles met een Support Battalion in Quartier Lizé. Beide in Straatsburg, Frankrijk. Het is samengesteld uit Belgische, Duitse, Franse, Luxemburgse en Spaanse beroepsmilitairen en heeft een gemiddelde sterkte van 60.000 man. Deelname is opengesteld voor alle landen uit de Europese Unie (EU) en de NAVO. Derhalve hebben Griekenland, Italië, Polen, Roemenië en Turkije zich als geassocieerde naties aangesloten. Overigens is standaardisatie nog steeds een ongewenst stiefkind.
[4] Zie artikel van James Gerstenzang en William Tuohy d.d. 8 november 1991 op de website https://www.latimes.com
[5] Artikel van Benjamin Schwarz en Christopher Layne d.d. januari 2002 op de website https://www.theatlantic.com
[6] Artikel van Paul Horvitz d.d. 5 december 1991 op de website https://www.nytimes.com
[7] Artikel van Arnaud de Borchgrave d.d. 7 januari 2002 op de website https://www.upi.com
[8] Jackson bekleedde deze functie na bijna tien jaar vicevoorzitter te zijn geweest van Lockheed Martin, de gigantische Amerikaanse defensie-aannemer. In 1977 werd onthuld dat het bedrijf jarenlang buitenlandse regeringen en leiders had omgekocht om zijn apparatuur te kopen. Zie Artikel d.d. 26 mei 1977 op de website https://www.washingtonpost.com.
[9] Artikel van John Laughland “The Prague Racket”d.d. 22 november 2002 op de website https://www.theguardian.com
[10] Artikel van Esra Tekin d.d. 1 juni 2024 op de website https://www.aa.com.tr
[11] Zie artikelen op website https://www.defensenews.com en de diverse artikelen over die materie op de website van Sta-pal.